YETKİLENDİRİLMİŞ YÜKÜMLÜ UYGULAMASI VE DANIŞMANLIK MESELESİ

ÖZET

Yetkilendirilmiş Yükümlü sertifikası, gümrük ve dış ticaret mevzuatının öngördüğü kurallara uyan, kayıtları düzgün ve izlenebilir olan, taahhütlerini karşılayacak miktarda mali yeterliliğe sahip, emniyet ve güvenlik standartlarında rüştünü ispat etmiş, öz denetimini yapabilen firmalara gümrük işlemlerinde birtakım kolaylık ve imtiyazlar tanıyan uluslararası bir statüdür. Bu statünün esas hedefi uluslararası ticarette güvenliğin sağlanmasıdır.

Söz konusu statü belgesi ticari hayatımıza, 11 Eylül 2001 saldırıları sonrasında ABD’nin uluslararası ticaret sahasında aldığı önlemlerin bir sonucu olarak girmiştir. Statü, Amerika Birleşik Devletleri’nde Teröre Karşı Gümrük ve Ticaret Ortaklığı (C-TPAT); Avrupa Birliği’nde Yetkilendirilmiş Ekonomik Operatör (AEO) adıyla karşımıza çıkmakta olup, dünyanın çeşitli ülkelerinde uygulanmaktadır. Başta ABD ve AB olmak üzere Kanada, Arjantin, Japonya, Çin, Hong Kong, Malezya, Singapur, Güney Kore gibi 60’a yakın ülkede bu sistemin uygulandığını ve yaygınlaşma evresinde olduğunu söyleyebiliriz. Ülke bazında kendine has isimlerle anılan bu sistem, ülkemizde Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü adıyla tanımlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası, Onaylanmış Kişi Statü Belgesi, Gümrük Müşaviri, Danışman, Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü, Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması, Yeşil Hat, Sonradan Kontrol

I. Giriş

Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasının ülkemizdeki seyrine baktığımızda, söz konusu statünün 10.01.2013 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği ile mevzuatımıza dahil olduğunu söyleyebiliriz.

Sistemin lansmanı Resmi Gazete’de yayımlandığı gün olan 10 Ocak 2013’te «Kolay Ticaret, Büyük Türkiye» sloganıyla dönemin Gümrük ve Ticaret Bakanı Sayın Hayati YAZICI tarafından bizzat yapılmıştır. Söz konusu sistem tüm Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüklerinde en üst düzey katılımla paydaşlara ve kamuoyuna tanıtılmıştır.

Sistemin oturmasının ve yaygınlaşmasının, ülkemizin 2023 yılı hedeflerine ulaşılması yönünde ciddi katkılar sağlayacağı izahtan varestedir. Sistemin Gümrük Yönetmeliğinin içerisine derç edilmeyip başlı başına bağımsız bir yönetmelikle temsil edilmesi, Gümrük ve Ticaret Bakanlığının bu sisteme verdiği önemi göstermesi bakımından da dikkate şayandır.

Durum bu minval üzereyken, geçen haftalarda Gümrük ve Ticaret Bakanlığının ilan ettiği Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasına sahip firma sayısının 150 olduğu göz önüne alındığında sisteme beklenen rağbetin olmadığı; ayrıca şartları münasebetiyle henüz işlemleri tamamlanmamış,  başvuru süreci devam eden firma sayısının ne denli çok olduğu söylenebilir. Konu bu açıdan ele alındığında, Onaylanmış Kişi Statü sisteminin uygulanmasına bir süre daha devam edilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.  Bilindiği gibi 15.08.2017 tarihi itibariyle OKSB’de sınıf farkı kaldırılmıştır. Söz konusu tarihten sonra A-B sınıfı OKSB Belgelerinin kaldırılmasının özellikle ithalat tarafındaki gümrük işleyişini olumsuz yönde etkileyeceği; sarı ve kırmızı hat sayısındaki fazlalığın ciddi sıkıntılar yaşanmasına sebebiyet vereceği öngörülmektedir. Bu nevi muhtemel olumsuzlukların önlenmesi bakımından da OKSB statüsünün uygulanmaya devam edilmesinin ithalat tarafını da sekteye uğratmayacak şekilde uzatılması, sektörün rahat bir nefes almasını sağlayacaktır kuşkusuz.

II. Danışmanlık Meselesi

Gümrük işlemlerinin mevzuata uygunluğu ile eşyanın gümrük idaresine doğru beyan edilmesini teyit ve tevsik edecek kurum içi bir sistematiğe sahip olmak adına Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 6’ncı maddesinde “Gümrük konularında bilgili ve tecrübeli personel istihdam eden tüzel kişilerden gümrük konuları ve buna ilişkin iç kontrol süreçlerine yönelik danışmanlık hizmeti almak” şartı getirilmiştir.

Zikredilen Yönetmeliğin 7 numaralı Ek’inde (7.05) göstergesi uyarınca,  firmanın, bünyesinde gümrük ve tedarik zinciri güvenliği konularında bilgili ve tecrübeli personel istihdam etmesi ya da tedarik zinciri güvenliği ve gümrük işlemleri hususlarında bilgili ve tecrübeli kişilerin istihdam edildiği danışmanlık firmalarından düzenli hizmet alınması gerekmektedir. Bu çerçevede, başvuru sahibi firmada veya hizmet alınan danışmanlık firmalarında istihdam edilen bu kişilerin gümrük müşavirliği izin belgesi/yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği yetki belgesine sahip olması veya en az 2 yılı yönetici konumunda olmak üzere asgari 6 yıl gümrük işlemleri ile ilgili birimlerde çalışmış olması ve gümrük işlemleri konusunda eğitim aldığını belgelemesi gerekmektedir.

Bununla birlikte, Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü sahiplerinin Yetkilendirilmiş Yükümlülerin İzlenmesi Tebliği kapsamında statü şartlarını taşıyıp taşımadıkları, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Bölge Müdürlükleri bünyesinde kurulan Ticaretin Kolaylaştırılması Şubelerince sürekli incelenmekte ve denetlemektedir. Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 158’inci maddesinin birinci fıkrası gereği, Bakanlıkça başka bir düzenleme yapılıncaya kadar, sertifikanın düzenlendiği tarihten sonraki her on iki aylık dönem sonunda sertifika kapsamında gerçekleştirilen gümrük işlemlerinin usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığı Kanunun 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen kişilerce bu dönemlerin sonuna tekabül eden tarihi izleyen üçüncü ayın sonuna kadar incelenir ve bu inceleme neticesinde usul ve esasları Bakanlıkça belirlenecek olan yıllık faaliyet raporu düzenlenir. Dolayısıyla YYS sertifikası sahiplerinin sürekli incelenmesi zorunluluğu getirilmiştir.

III. Sonuç

Ticari hayatımızda arz-ı endam etmeye başlayan Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası uygulamasının sürekli incelemeye ve denetime muhtaç olması münasebetiyle, bu hususta danışmanlık hizmeti verecek olan kişi ve kurumların liyakat sahibi olmaları ziyadesiyle önemlidir. Bununla birlikte bu kişilerin kimler olacağı, iş analizi ve görev tanımları açık ve net bir şekilde ortaya konulmalı; 4458 Sayılı Gümrük Kanununun 10’uncu maddesinde ucu açık bir şekilde hüküm altına alınan nevi şahsına münhasır kişilerin tarifi netleştirilmelidir.

Gümrük Müşavirliği Derneklerinin görüşleri alınmak suretiyle, bu alanda verilecek danışmanlık ücretleri için, iş analizi ve görev tanımları dikkate alınarak makul ve uygulanabilir asgari ücret tespitinin en kısa sürede yapılmasının, adil bir ücret dengesinin kurulmasına zemin hazırlayacağı gibi, haksız rekabetin önlenmesi bakımından da önemli olduğu tasavvur edilmektedir.

Ayrıca yukarıda zikrettiğimiz Yönetmeliğin 158’inci maddesinde hüküm altına alındığı üzere; usul ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca belirlenecek yıllık faaliyet raporunun daha fazla zaman kaybetmeden, bir an önce yayımlanmasının elzem olduğu düşünülmektedir.

Bütün bunlarla birlikte, sistemden beklenen maksimum faydanın sağlanabilmesi için gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması, kamu yararı ve özel sektör dengelerinin korunup gözetilmesi; rehberlik anlayışıyla sürecin tekemmül ettirilmesi ziyadesiyle önemlidir. Zira dış ticaret nehri Onaylanmış Kişi Statüsü mecrasından çıkarak, Yetkilendirilmiş Yükümlü mecrasına girmeye başlamıştır.  “Değişim zordur; ama olması gerekendir…”  

 

YAZAR HAKKINDA

Haki DEMİRTAŞ

Hakim Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Limited Şirketi

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

0212 367 92 40

haki@hakimygm.com.tr

1976 Sivas/Suşehri doğumludur. 1994 yılında özel bir Gümrük Müşavirliği şirketinde iş hayatına atıldı. 2002 yılında Gümrük Müşaviri, 2012 yılında Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri unvanını aldı. İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümü mezunudur. Yüksek lisans eğitimine Marmara Üniversitesi Uluslararası İktisat bölümünde devam etmektedir. Gümrük ve dış ticaret konularında yayımlanmış makaleleri ve şiirleri mevcuttur. İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği üyesidir. Halen kendi kurduğu özel bir şirkette Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri olarak görev ifa eden Demirtaş, aynı zamanda gümrük ve dış ticaret konularında danışmanlık yapmakta ve eğitim vermektedir.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *